用牝牛代替妹妹
卡德摩斯的故事以一場尋人開始。歐羅巴失蹤後，她的父親阿革諾耳派兒子們去找她，並吩咐他們找不到人就不許回來，母親忒勒法薩也隨他們同行。這場尋找失敗了，誰也沒有回家：腓尼克斯定居在腓尼基，基利克斯就住在附近，而卡德摩斯與忒勒法薩則在色雷斯安了家。
Κάδμος δὲ ἀποθανοῦσαν θάψας Τηλέφασσαν, ὑπὸ Θρακῶν ξενισθείς, ἦλθεν εἰς Δελφοὺς περὶ τῆς Εὐρώπης πυνθανόμενος. ὁ δὲ θεὸς εἶπε περὶ μὲν Εὐρώπης μὴ πολυπραγμονεῖν, χρῆσθαι δὲ καθοδηγῷ βοΐ, καὶ πόλιν κτίζειν ἔνθα ἂν αὕτη πέσῃ καμοῦσα. τοιοῦτον λαβὼν χρησμὸν διὰ Φωκέων ἐπορεύετο, εἶτα βοῒ συντυχὼν ἐν τοῖς Πελάγοντος βουκολίοις ταύτῃ κατόπισθεν εἵπετο. ἡ δὲ διεξιοῦσα Βοιωτίαν ἐκλίθη, πόλις ἔνθα νῦν εἰσι Θῆβαι
「忒勒法薩死後，卡德摩斯將她安葬，受到色雷斯人的款待之後，來到德爾斐求問歐羅巴的下落。神告訴他不要再為歐羅巴操心，而要跟隨一頭牝牛，並在牠疲憊倒地之處建立一座城。得到這樣的神諭後，他穿過福基斯；接著在珀拉貢的牛群中遇見一頭牝牛，便跟在牠後面走。牛穿過彼奧提亞後倒了下來，那裡如今就是忒拜城所在之處。」 — 阿波羅多洛斯《書庫》3.4.1，J·G·弗雷澤 英譯
神諭回答的是他沒有問過的問題。他為了妹妹來到德爾斐，神卻告訴他 περὶ μὲν Εὐρώπης μὴ πολυπραγμονεῖν——不要再為歐羅巴操心。父親的命令是沒找到她就不准回家；神的回答把他從那道命令中釋放出來，另外給了他一樣可以跟隨的東西。這座城要立於 ἔνθα ἂν αὕτη πέσῃ καμοῦσα，牠疲憊倒地之處，於是忒拜的地點是由一頭在彼奧提亞力竭的動物選定的。阿波羅多洛斯以自己的現在式收束這段旅程，ἔνθα νῦν εἰσι Θῆβαι——那裡如今就是忒拜城所在之處——彷彿讀者現在就能前去查看。
阿瑞斯之泉的蛇
卡德摩斯在新地點做的第一件事，是試圖把牝牛獻祭給雅典娜，而第一件出岔子的事，就是水。
βουλόμενος δὲ Ἀθηνᾷ καταθῦσαι τὴν βοῦν, πέμπει τινὰς τῶν μεθ᾽ ἑαυτοῦ ληψομένους ἀπὸ τῆς Ἀρείας κρήνης ὕδωρ· φρουρῶν δὲ τὴν κρήνην δράκων, ὃν ἐξ Ἄρεος εἶπόν τινες γεγονέναι, τοὺς πλείονας τῶν πεμφθέντων διέφθειρεν. ἀγανακτήσας δὲ Κάδμος κτείνει τὸν δράκοντα, καὶ τῆς Ἀθηνᾶς ὑποθεμένης τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ σπείρει. τούτων δὲ σπαρέντων ἀνέτειλαν ἐκ γῆς ἄνδρες ἔνοπλοι, οὓς ἐκάλεσαν Σπαρτούς. οὗτοι δὲ ἀπέκτειναν ἀλλήλους, οἱ μὲν εἰς ἔριν ἀκούσιον ἐλθόντες, οἱ δὲ ἀγνοοῦντες
「他想把牝牛獻祭給雅典娜，便派了幾名同伴去阿瑞斯的泉水打水。可是有一條龍守著那泉水——有人說牠是阿瑞斯的子嗣——牠殺死了大部分被派去的人。卡德摩斯大怒，殺死了那條龍，並依雅典娜的指點播下了牠的牙齒。牙齒播下之後，武裝的人從地裡升起，人們稱他們為斯巴托伊。這些人自相殘殺，有的是捲入了一場並非出於本意的爭鬥，有的則是出於無知。」 — 阿波羅多洛斯《書庫》3.4.1，J·G·弗雷澤 英譯
阿波羅多洛斯對那條蛇的出身保持距離。牠守著阿瑞斯的泉水，但牠是阿瑞斯之子一事，只是有人這麼說，ὃν ἐξ Ἄρεος εἶπόν τινες γεγονέναι。他也沒有交代卡德摩斯是如何殺死牠的：這句話裡沒有任何武器，只有他的憤怒和一個動詞。是雅典娜建議播種，而由此而生的人取的名字，正來自這個動作本身：牙齒是 σπαρέντων，被播下的，那些武裝的人，則是 οὓς ἐκάλεσαν Σπαρτούς，人們稱之為斯巴托伊的人。他們最初做的事，就是自相殘殺，捲入了誰也不曾想要的爭鬥，ἔριν ἀκούσιον，或者只是出於無知。
無論哪一種說法，這場殺戮都沒有將他們全部消滅。五人倖存下來——厄喀翁、烏代俄斯、克托尼俄斯、許佩雷諾爾與珀羅洛斯——其中第一人日後將迎娶卡德摩斯自家的女兒。
為阿瑞斯服役八年，然後是一場婚禮
那條蛇是要付出代價的，而代價就是勞役。
Κάδμος δὲ ἀνθ᾽ ὧν ἔκτεινεν ἀίδιον ἐνιαυτὸν ἐθήτευσεν Ἄρει· ἦν δὲ ὁ ἐνιαυτὸς τότε ὀκτὼ ἔτη. μετὰ δὲ τὴν θητείαν Ἀθηνᾶ αὐτῷ τὴν βασιλείαν κατεσκεύασε, Ζεὺς δὲ ἔδωκεν αὐτῷ γυναῖκα Ἁρμονίαν, Ἀφροδίτης καὶ Ἄρεος θυγατέρα. καὶ πάντες θεοὶ καταλιπόντες τὸν οὐρανόν, ἐν τῇ Καδμείᾳ τὸν γάμον εὐωχούμενοι καθύμνησαν. ἔδωκε δὲ αὐτῇ Κάδμος πέπλον καὶ τὸν ἡφαιστότευκτον ὅρμον, ὃν ὑπὸ Ἡφαίστου λέγουσί τινες δοθῆναι Κάδμῳ, Φερεκύδης δὲ ὑπὸ Εὐρώπης· ὃν παρὰ Διὸς αὐτὴν λαβεῖν
「卡德摩斯為了贖那場殺戮之罪，為阿瑞斯服役了一個永恆之年；而那一年，在當時等於我們現今計算的八年。服役期滿後，雅典娜為他備妥了王國，宙斯則把哈耳摩尼亞——阿佛洛狄忒與阿瑞斯之女——嫁給他為妻。眾神都離開了天界，在卡德墨亞設宴高歌，慶賀這場婚禮。卡德摩斯送給她一件長袍，以及赫淮斯托斯打造的項鍊；有人說這項鍊是赫淮斯托斯給卡德摩斯的，但菲瑞西德斯說它其實來自歐羅巴，而歐羅巴又是從宙斯那裡得到的。」 — 阿波羅多洛斯《書庫》3.4.2，J·G·弗雷澤 英譯
那段文字的順序正是重點所在。卡德摩斯在阿瑞斯的泉水旁殺了蛇，為這場殺戮向阿瑞斯服役，然後才被賜予阿瑞斯之女為妻。那個永恆之年長達八年；直到服役期滿，雅典娜才為他備妥王國，於是忒拜的王權，正是從一筆償還給阿瑞斯的債開始的。赫西俄德在他的眾神譜系裡，只用一行文字交代這場婚禮，寫在阿佛洛狄忒為阿瑞斯所生的子女之中：哈耳摩尼亞，被 Κάδμος ὑπέρθυμος，意氣風發的卡德摩斯，娶為妻子。
婚禮上，眾神全都降臨到他身邊。他們離開天界，在以他命名的卡德墨亞設宴。他送給新娘的禮物，帶著兩種不同的來歷。有人說項鍊是赫淮斯托斯給卡德摩斯的；菲瑞西德斯則說它來自歐羅巴，而歐羅巴是從宙斯那裡得到的。照這個說法，那個他被告知不必再找的妹妹，終究還是以婚禮賀禮的形式，送到了他手中。
接著，阿波羅多洛斯把這樁婚姻變成了一張名單。卡德摩斯生了四個女兒——奧托諾厄、伊諾、塞墨勒、阿高厄——以及一個兒子波呂多洛斯，其中三個女兒的婚事一句話就交代完了：伊諾嫁給阿塔瑪斯，奧托諾厄嫁給阿里斯泰俄斯，阿高厄嫁給厄喀翁，也就是那些被播種而生的人之一。塞墨勒是行末沒有著落的那一個，下一句講的是宙斯。她的兒子是狄俄尼索斯，而他來到忒拜，將使這個家失去下一任國王。
他的同伴帶來的文字
希羅多德在追問希臘人的文字從何而來時，在卡德摩斯帶來的那一群人身上找到了答案，而他對這功勞該歸於誰十分謹慎。
οἱ δὲ Φοίνικες οὗτοι οἱ σὺν Κάδμῳ ἀπικόμενοι, τῶν ἦσαν οἱ Γεφυραῖοι, ἄλλα τε πολλὰ οἰκήσαντες ταύτην τὴν χώρην ἐσήγαγον διδασκάλια ἐς τοὺς Ἕλληνας καὶ δὴ καὶ γράμματα, οὐκ ἐόντα πρὶν Ἕλλησι ὡς ἐμοὶ δοκέειν, πρῶτα μὲν τοῖσι καὶ ἅπαντες χρέωνται Φοίνικες· μετὰ δὲ χρόνου προβαίνοντος ἅμα τῇ φωνῇ μετέβαλλον καὶ τὸν ῥυθμὸν τῶν γραμμάτων
「這些隨卡德摩斯而來的腓尼基人，其中包括革非拉人，在這片彼奧提亞的土地定居下來之後，把許多其他事物帶給了希臘人，尤其是文字——在我看來，這在此之前希臘人是沒有的；起初是所有腓尼基人通用的那種文字，但後來，隨著時間推移，他們一面改變自己的語言，一面也改變了文字的形態。」 — 希羅多德《歷史》5.58.1，G·C·麥考利 英譯
那句話的主詞並不是卡德摩斯，而是 Φοίνικες οὗτοι οἱ σὺν Κάδμῳ ἀπικόμενοι，那些隨他而來的腓尼基人，其中包括革非拉人。他們在彼奧提亞定居，帶給希臘人許多技藝，而文字尤在其中。卡德摩斯只是標記他們抵達時間的一個名字，而文字才是他的同伴們真正帶來的東西。希羅多德自己也為這個更大的說法留有餘地：文字在此之前並不存在於希臘人之間，ὡς ἐμοὶ δοκέειν，在我看來。
他也沒有讓文字就停留在抵達時的樣子。起初，那是所有腓尼基人通用的文字；後來，隨著時間過去，這些移居者改變了自己的語言，也隨之改變了文字的形態。隨卡德摩斯來到彼奧提亞的，是一套腓尼基文字，而它的形態也隨著承載它的人改變語言而改變。
前往伊利里亞，化身為蛇
等狄俄尼索斯來到忒拜時，王位已經傳到了彭透斯手中——他是阿高厄與厄喀翁之子，也就是卡德摩斯與其中一名播種而生之人共同的孫子。他死在喀泰隆山上，在自己母親的瘋狂之中被撕裂而亡。送走卡德摩斯與哈耳摩尼亞的那句話，沒有交代任何離去的理由。
ὁ δὲ Κάδμος μετὰ Ἁρμονίας Θήβας ἐκλιπὼν πρὸς Ἐγχελέας παραγίνεται. τούτοις δὲ ὑπὸ Ἰλλυριῶν πολεμουμένοις ὁ θεὸς ἔχρησεν Ἰλλυριῶν κρατήσειν, ἐὰν ἡγεμόνας Κάδμον καὶ Ἁρμονίαν ἔχωσιν. οἱ δὲ πεισθέντες ποιοῦνται κατὰ Ἰλλυριῶν ἡγεμόνας τούτους καὶ κρατοῦσι. καὶ βασιλεύει Κάδμος Ἰλλυριῶν, καὶ παῖς Ἰλλυριὸς αὐτῷ γίνεται. αὖθις δὲ μετὰ Ἁρμονίας εἰς δράκοντα μεταβαλὼν εἰς Ἠλύσιον πεδίον ὑπὸ Διὸς ἐξεπέμφθη
「卡德摩斯與哈耳摩尼亞離開忒拜，來到恩刻勒斯人那裡。這群人正受到伊利里亞人的攻擊，神便藉神諭宣告，只要他們以卡德摩斯與哈耳摩尼亞為首領，就能戰勝伊利里亞人。他們相信了，便立這兩人為對抗伊利里亞人的首領，果然戰勝了對方。於是卡德摩斯成了伊利里亞人的王，並生了一個兒子伊利里俄斯。後來，他與哈耳摩尼亞一同化為蛇形，被宙斯送往至福樂土。」 — 阿波羅多洛斯《書庫》3.5.4，J·G·弗雷澤 英譯
第二則神諭與第一則相互映照。德爾斐曾告訴卡德摩斯該在哪裡建城；這一次，神諭告訴正與伊利里亞人交戰的恩刻勒斯人，只要以卡德摩斯與哈耳摩尼亞為首領，就能取勝。事情果然如此，那個離開忒拜的男人第二次成了王——這次是伊利里亞人的王——並有了一個兒子伊利里俄斯，承襲了這個民族的名字。
他最終化身之物的名字，正是他當年所殺之物的名字。守著阿瑞斯泉水的那個是 δράκων，卡德摩斯 κτείνει τὸν δράκοντα，殺死了那條龍；到了最後，他與哈耳摩尼亞被變成 εἰς δράκοντα。弗雷澤的英譯第一次寫作 dragon，龍，第二次寫作 serpent，蛇，可是希臘原文自始至終都沒有變過。這位以殺蛇開創忒拜的建立者，最終以一條蛇的身分離開了這個故事，而宙斯把他，連同身旁的阿瑞斯之女，一起送往了至福樂土。